Hafta 03: e- Öğrenme Malzemeleri Geliştirme Süreci

e- Öğrenmeye Duyulan Gereksinim ve Yaklaşımlar

E-Öğrenmeye Duyulan Gereksinim

Bir çok kurumun e- öğrenmeye gereksinim duymasının ve kullanıyor olmasının en temel nedeni, e- öğrenmenin daha az maliyetle geleneksel öğrenme kadar etkili olmasıdır.

E-öğrenmenin tasarlanması özellikle multimedia ve yüksek etkileşimli yöntemler ve teknolojiler kullanılıyorsa, geleneksel eğitim materyallerini oluşturmaktan ve geleneksel öğrenmeden daha maliyetlidir. Ancak, e-öğrenme hizmetinin öğrenenlere ulaşması; sınıf olanakları, öğretmenin öğretme için kullanacağı zaman, öğrenenlerin geleneksel öğrenim için ayıracakları ulaşım ve iş dışı zaman dikkate alındığında önemli derecede daha az maliyetli olmaktadır.

Bunların yanında, e- öğrenme

-sınırlı zaman ve ulaşım kaynaklarından dolayı  mekansal olarak uzak olan,

- zamanı belirli planlı bir öğrenmeye, iş veya ailevi sorumlulukları nedeniyle  katılamayan,

- güvenlik nedenleriyle, bir yerden bir yere ulaşımı veya hareketi sınırlanmış ,

-  kültürel veya dinsel inançları nedeniyle  sınıfta yapılan yüzyüze derslere  katılımları sınırlandırılmış,

-yüzyüze iletişimde zorluklar yaşayan ( yabancı dil öğrenenler veya çok utangaç öğrenenler),

Öğrenenlerle de ilgilenerek daha geniş bir hedef  kitleye ulaşmaktadır.  Belirtildiği gibi,  bir çok sebep e-öğrenmeye duyulan gereksinimi arttırmaktadır.

 E- Öğrenme Yaklaşımları

E- Öğrenme için iki genel yaklaşımdan söz etmek mümkündür.

1)    Katılımcı kontrollü  (self- paced ) yaklaşım

2)    Eğitici yönetimli e-öğrenme (facilitated/instructor-led e- learning) yaklaşımı

Katılımcı kontrollü yaklaşımda, öğrenenler  bireysel öğrenmektedirler, yalnızdırlar  ve tamamen bağımsızdırlar.Diğer taraftan,  eğitici yönetimli e- öğrenme dersleri özel eğitmenlerden ve ders eğitmenlerinden  farklı düzeylerde destek ve öğrenenler arasında işbirliğini sağlamaktadır.

E- öğrenme etkinlikleri, sık sık bu iki yaklaşımı bir arada kullansa da, iki yaklaşımı anlayabilmek adına ayrı ayrı değerlendirme gereği olabilir.

Katılımcı kontrollü yaklaşımda, öğrenenlere destek kaynak ve değerlendirmelerle birleştirilmiş web tabanlı eğitimler sunulmaktadır.

Eğitim yazılımları genellikle bir web sağlayıcısında yer almaktadır ve öğrenenler eğitim yazılımına bir online öğrenme platformundan veya cd- room dan erişebilmektedirler. Öğrenenler kişisel ihtiyaç ve ilgileri doğrultusunda kendilerine özgü öğrenme yöntemleriyle  öğrenmede serbesttirler.

E- öğrenme sağlayıcıları bir planlama, yönetme veya öğrenenlerin takibini yapmazlar. E- öğrenme içeriği bir çok öğrenme hedefleri doğrultusunda geliştirilmektedir ve  okuma metinleri, grafik, işitsel ve görse olarak farklı media ögeleri sunmaktadır.

Eğitici kontrollü e-öğrenme yaklaşımda ise,bir çok içerik ögesi ve etkinlikleri zamanı planlanmış bir derse veya ders programına birleştirilerek doğrusal/planlı  bir öğrenme programı geliştirilir.

Ders planlıdır ve bir öğretim görevlisi  veya özel bir eğitmen tarafından bir çevrimiçi öğrenme platformundan yönetilir. Bireysel çalışmaya yönelik e- öğrenme içeriği öğretim görevlisinin dersleriyle, bireysel ödevlerle ve öğrenenler arasında ortak etkinliklerle birleştirilir. Öğrenenler ve öğretim görevlileri iletişim araçlarını kullanırlar.

E- Öğrenme Bileşenleri

e- Öğrenme yaklaşımları birçok e- öğrenme bileşenlerinin bir arada kullanılmasını gerektirmektedir.

Bu bileşenler;

1)    E- öğrenme içeriği

2)    E- destek, e- yetiştirme, e- rehberlik

3)    İşbirlikçi öğrenme

4)    Sanal sınıflar

e-Öğrenme İçeriği:

1)    Basit öğrenme kaynakları

2)    Etkileşimli e-dersler

3)    Elektronik simulasyonlar

4)    Mesleki destek

e- destek, e- yetiştirme, e- rehberlik:

Öğrenenlere çevrimiçi  araçlarla ve destekleyici tekniklerle, öğrenmede destek ve geribildirim sunarlar.

İşbirlikçi öğrenme:

Tartışma ve bilgi paylaşım ortamlarıyla ortak bir proje üzerinde çalışma imkanı sunar.

Sanal sınıflar:

Bir öğretim görevlisinin elektronik ortamda öğrenenlere, geleneksel öğrenme de olduğu gibi öğrenme etkinliklerini sunmasıdır. Senkronize öğrenme olarak da tanımlanabilir.

Eşzamanlı Ve Eşzamansız E-Öğrenme

Eşzamanlı öğrenmeler, iki bireyin aynı anda, önceden belirlenmiş zamanda bir etkinlikte yer almasıdır.

1.       Sohbet ve anlık mesajlaşma

2.       Video ve işitsel konferans sistemi

3.       Canlı yayın paylaşımı

4.       Uygulama paylaşımı

5.       Paylaşımlı beyaz tahta

6.       Denetleyici

ögeleri eşzamanlı e-öğrenmede kullanılan ortamlardır.

Eşzamansız öğrenmeler, zamandan bağımsızdır. Öğrenen kontrollü dersler eşzamansız öğrenmeye örnektir. Çünkü online öğrenme herhangi bir zamanda gerçekleşebilir.

1)    E-mail

2)    Tartışma forumları

3)    Wikiler

4)    Bloglar

5)    Yayın paylaşımı

ögeleri eşzamansız  e- öğrenmede kullanılan ortamlardır.

e- Öğrenmenin Kalitesi

e- öğrenmenin kalitesini arttırıcı etkenler;

öğrenen merkezli içerik, öğrenme içeriklerini  birimlere ayırarak zamana yayma, bağlantılı ve ilgi çekici içerik, etkileşim hareketliliği ve kişiselleştirme olarak değerlendirilebilir.

e-Öğrenme Malzemesi Geliştirmek Amacıyla Gereksinim Duyulan Etkinlikler

E-Öğrenme ortamlarının ve içeriğini tasarlanması ve geliştirilmesi çok sayıda katılımcının desteği ile bu amaçla geliştirilmiş teknolojilerin yoğun olarak kullanımını gerektiren uzun süreli bir proje çalışmasıyla gerçekleştirilir. Öğretim tasarımı adı verilen genel yaklaşımda temel aşamalar öğretim ve öğrenme gereksinimlerinin analizi, öğretim ve öğrenme ortamlarının ve içeriğinin tasarımı, içeriğin geliştirilmesi, sistemin uygulamaya konulması ve değerlendirilmesi şeklinde sıralanır. Her aşama sonrasında yapılanlar gözden geçirilerek önceki aşamalara ait hatalar düzeltilir.

Öğretim ve Öğrenme Gereksinimlerinin Analizi

Öğretim ve öğrenme gereksinimleri analizi sürecinde hedef öğrenci kitlesinin özelliklerinin belirlenmesi, öğrencinin analizi ve aktarılması gereken bilgi ve becerilerin belirlenmesi gerçekleştirilir.

Öğretim ve Öğrenme Süreçlerinin Tasarımı

Öğretim tasarımı sürecinde öğrenme ve öğretim gereksinimlerinin analizi sürecinde belirlenen gereksinimleri karşılayacak öğrenme hizmetlerinin ve içeriğinin tasarımı gerçekleştirilir.

Tasarım ve Geliştirme Ekibinin Oluşturulması

Analiz, tasarım ve geliştirme ekiplerinde eğitim uzmanları, öğretim tasarımcıları, konu alan uzmanları, eğitim teknologları, yazılım uzmanları, sayfa, ekran, görüntü, ses, video, web ve canlandırma tasarımcıları, sistem sorumluları, uygulayıcı öğreticiler görev alırlar.

Öğretme ve Öğrenme Hizmetlerinin Tasarlanması

Öğretim ve öğrenme gereksinimlerinin analizi aşamasında belirlenmiş olan yeterlilikler, öğrenme çıktılar ve öğrenme yöntemlerinden yola çıkarak beyin fırtınası çalışmasıyla bütçe ve süre kısıtları da göz önüne alınarak temel öğrenme ve öğretme ortamları ve bunlarla ilgili teknolojiler belirlenir.

E-Öğrenme İçeriğinin Tasarımı

Bir e-Öğrenme projesinde öğrenmenin gerçekleşebilmesi için öğretim ve öğrenme gereksinimleri analizinde belirlenmiş olan yeterliliklerin kazanılması ve öğrenme çıktılarının elde edilmesini sağlayacak olan eğitsel içerik tasarlanmalıdır.

Ders ünitelerinin amaçlarının yazılması

Öğrenme stratejilerinin ve öğrenme etkinliklerinin belirlenmesi

Eğitim senaryolarının hazırlanması

Yapım senaryolarının hazırlanması

Ölçme Değerlendirme Sürecinin Tasarımı

e-Öğrenme projelerinde ölçme değerlendirme konusu projenin her aşamasında ele alınmalıdır. Her ünite için ön testler, ara sorular, son testler, kendi kendine çalışma testleri ve alıştırmaları, ders sonu değerlendirme sınavları, ödevler ve portfolyo çalışmaları, çevrimiçi kısa sınavlar, internet ortamında sözlü sınavlar vb. bütün ölçme değerlendirme araçları bir ölçme değerlendirme uzmanının denetiminde tasarlanmalı ve geliştirilmelidir.

Öğretme ve Öğrenme Teknolojilerinin Geliştirilmesi

Eğer tasarım süreci sonunda oluşturulan öykü panolarında tanımlanmış olan eğitim materyalleri elde hazır değilse bu içeriğin geliştirilmesi/edinilmesi gerekmektedir.

Eğitim Materyali Şablonunun Hazırlanması

Geliştirilecek materyal eğer öğrencinin kendi kendine öğrenmesine olanak sağlayacak, çoklu ortam öğelerini barındıran etkileşimli bir materyal ise bu öğelerin mantıklı bir organizasyonla bir araya getirildiği ve öğrencinin sezgileriyle zorlanmadan içinde hareket edebileceği bir ara yüzle sunulması gerekmektedir.

Dijital Öğelerin Üretimi

Öykü panolarında tanımlanan metin, ses, görüntü, video ve canlandırma şeklinde dijital içeriğin ders yapım sorumlusu tarafından ekip bünyesindeki tasarımcılara sipariş edilmesi ve yapımının denetlenmesi gerekmektedir.

Etkileşim Geliştirme ve Eş Zamanlılaştırma

Çoğu durumda arayüz şablonunun hazır olarak barındırmadığı özel etkileşim gerektiren öğrenme nesnelerinin ayrıca ürettirilmesi, ekrandaki ses, canlandırma, konu akışı, video gibi medyaların senkronize edilmesi gibi işlemler tasarımın yanı sıra yazılım geliştirme becerisi de gerektirebilir.

Öğretim Materyalinin Paketlenmesi

Öykü panosunda her ekran için önerilen tasarımdaki dijital öğeler arayüz şablonunda ilgili sayfaya aktarılır. Ara yüz şablonunda her ekranın ekran tasarımları ile ekrandaki öğelerin senkronizasyon işlemleri gerçekleştirilerek bir üniteye ait e-öğrenme paketi tamamlanmış olur.

Öğrenci ve Öğretici Kılavuzunun Oluşturulması

Öğretme ve Öğrenme Teknolojilerinin Edinilmesi

Yazılım Temini

İşletim sistemleri, ofis yazılımları, e-öğrenme içeriği geliştirme yazılımlarının açık kaynak kodlu ve ücretsiz sürümleri giderek yayılmaktadır. Bireyler ya da kurumlar bu yazılımları kullanarak herhangi bir lisans bedeli ödemeden e-öğrenme içeriği hazırlayabilmektedirler.

Başvuru Kaynakları Temini

Web Sunucusu ve İçerik Yönetimi Hizmetleri Temini

E-Öğrenme İçeriği Temini

İçerik, alıştırma ve değerlendirme bileşenlerini kendi içerisinde barındıran ve belirli bir öğrenme amacına yönelik olarak hazırlanmış, taşınabilir ve tekrar kullanılabilir yazılım paketlerine öğrenme nesneleri adı verilmektedir. Öğrenme nesneleri diğer öğrenme nesneleriyle bir araya getirilerek e-öğrenme dersleri hazırlanabilir.

E-Öğrenme Sistemi Süreçleri

E-Öğrenme sisteminin uygulamaya konulması

Akademik ve teknik denetim

Yayınlama süreci

Pilot deneme

Eğiticilerin eğitimi

Uygulama

Ölçme ve değerlendirmenin uygulanması

E-Öğrenme sisteminin değerlendirilmesi

Kullanıcı deneyiminin değerlendirilmesi

Eğitsel değerlendirme

Yararlandığım Kaynaklar:

• M.E. Mutlu, A. Hakan (Ed.), Eğitim Biliminde Yenilikler (Eğitimde Yeni Teknoloji Kullanımı), 178-205 pp., Eskişehir, Anadolu Üniversitesi Yayınları, ISBN:978-975-06-1453-8, 2013 (http://personalis.wikispaces.com/file/view/Egitim_Bilimlerinde_Yenilikler.pdf) (Ünite 7: Eğitimde Yeni Teknoloji Kullanımı bölümü okunacak, ünitenin "e-Öğrenme Sisteminin Tasarlanması ve Geliştirilmesi" bölümü daha sonraki İngilizce kaynaktan yararlanırken kavramlarla Türkçe dilinde tanışma olanağı sağlayacaktır, Sayfa: 195-199)
• E-learning methodologies - A guide for designing and developing e-learning courses, Part I – Introduction, Sayfa: 7-26. (http://www.fao.org/docrep/015/i2516e/i2516e.pdf‎)